Unilibrary. Oliy ta'lim muassasalarining yagona elektron kutubxona axborot tizimi.

ЎЗБЕК ЭПИК ШЕЪРИЯТИДА ХАЛҚЧИЛЛИК XVIII АСР ВА XIX АСРНИНГ БИРИНЧИ ЯРМИ.

Асар ўзбек эпик шеъриятида халқчиллик масаласи- га бағишланган бўлиб, унда ўзбек достонлари, хусусан, XVIII аср ва XIX асрнинг биринчи ярмида яратилган эпик шеърият намуналари ҳақида фикр юритилади. Шу асосда ўзбек адабиётида эпик шеъриятнинг ривожлани- ши, улардаги халқчиллик ҳақида атрофлича маълумот берилади. Уша давр эпик шеъриятининг намуналари «Булбул ва Гул», «Ҳусн ва Дил», «Баҳром ва Гулан- дсм», «Ҳафт гулшан» достонларининг ўзбек адабиёти тарихнда тутган ўрни кўрсатиб берилади. Асар адабиётшунос, олий ўқув юртлари филология факультетлари студентлари ва ўзбек адабиёти тарихн билан қизиқувчиларга мўлжалланади.

ТАРИХИЙ БАДИИЙ АСАР ВА ДАВР ТИЛИ МАСАЛАЛАРИ Пиримқул Қодировнинг «Юлдузли тунлар. Бобур» романи материаллари асосида.

Ушбу китоб ўзбек филологияси илмида бадиий асар, аниқроги, тарихий бадиий асарларда давр тилининг берилиши масалаларини ўрганишга багишланган. Тарихий романларнинг ўрганилиши, асар воқеалари тасвирланаётган давр тилининг кўриниши, тарихий мав- зуда ёзилган бадиий асарларда тил лексик қатламларининг бери- лиши, тарихий романларнинг тили ва услубига хос характерли то- монлар тадқиқ этилган. Тадқиқот объекти сифатида Ўзбекистон халқ ёзувчиси Пиримқул Қодировнинг «Юлдузли тунлар. Бобур» тарихий романи олинган. Масаланинг ўрганилиши натижасида ёзувчининг тилдан фойдаланиш маҳораги кўрсатилган. Монография филология илми, бадиий асар тили ва услуби ма- салалари билан қизиқувчиларга, аспирант ва магистрантларга мўлжалланган.

ТИЛШУНОСЛИКНИНГ ДОЛЗАРБ МАСАЛАЛАРИ (ИЛМИЙ МАҚОЛАЛАР ТЎПЛАМИ) VI КИТОБ.

Тўпламда замонавий тилшуносликнинг энг долзарб масалаларига бағишлан- ган илмий мақолалар жамланган. Қизиқарли тадқиқотлар, янгича қарашлар, дадил фикрлар баён қилинган, баҳсли масалалар кўтарилган. Тўплам филолог мутахассислар, талабалар ва тилшунослик ихлосмандларига мўлжалланган.

Bizning shahrimizda o`g`ri yo`q

Biz o‘tgan mingyilliklar davomida jahon sivilizatsiyasiga ulkan hissa qo'shgan, uni olzgartira olgan xalqmiz. Madaniyat, san’at, axloq, falsafa, fan va adabiyot sohasida buvuk ajdodlarimiz qoldirgan ulkan meros hali-hamon dunyoning bare ha rivojlangan mamlakatlari tomonidan e'tirof etilib, o‘rganib kelinadi.

Навоийни куйлаймиз

Кенг китобхонлар оммасига мўлжалланган.

ТИЛ ҚУРИЛИШИНИНГ АСОСИЙ БИРЛИКЛАРИ (талаба, тадқикотчи, аспирантлар учун қўлланма).

Қўлланма университет ўзбек филологияси факультети тил гуруҳи талабалари учун ёзилди. Унда тил, лисон ва нутқ, тил бирлиги, лисоний бирлик ҳамда нутқий бирлик ҳақида, тил қурилишининг асосий бирликлари, тил қурилишининг асосий босқичлари, уларни ўрганувчи соҳалар ҳақида бирламчи энг зарур маълумот берилди. Кўлланмадан илмий тадқиқот билан шуғулланувчи ёш мутахас- сислар ва аспирантлар ҳам фойдаланади.

Муқаддас хазина

Тўпламда болаларга аталган энг сара асарлари жамланган.

НУЖИМИЗ КЎРКИ.

Бу китобча ўзбек тили иборалари_ ҳацида умумий маълумот бе- ради. Унда фразеологик бирликларнинг муҳим белги-хусусиятлари қўшма сўзга, эркин боғланмага, тўғри маъноли турғун боғланмага, аналитик формага, мақол ва афоризм каби ҳодисаларга қиёсан таҳлил қнлииган. Ибораларнииг семантик бирлик сифатида сўзга эквивалентлнги улардаги полисемия, синонимия, антонимия, омони- мия ҳодисалари асосида исботланган. Қитобча кеиг жамоатчиликка — барча тил шинавандаларига — мўлжаллаб ёзилдн, шу сабабли табиати жуда мураккаб кўпгииа ҳодисалар мумкин қадар содда ва ихчам баён қилинди.

ТАФАККУР ва ТИА ТАРИХИДАН (IX—XV асрлар).

Тафаккур ва тил муаммоси жуда кенг ҳамда мураккаб масаладир. Шунинг учун биз қуйида мазкур масалапи ўтмишда Узбекистон халқлари қандай ўрганганлиги ва у ҳақдаги таълимот- нинг қандай қилиб ривожлапганлигини тарихий жиҳатдап, гарчи қисқа бўлса-да, баён қилиб бе- ришга ҳаракат қиламиз. Уйлаймизки, бу — та- факкур ва тил тўғрисидаги қарашларпп ҳамда у ҳақдаги ҳозирги билимларни чуқурроқ тўшу- ниб олишга ёрдам бсради.

ЎЗБЕК ТИЛИНИНГ ТАРАҚҚИЁТ БОСҚИЧЛАРИ.

Тил—бу тарих. Тил—бу халқ. Зеро, тилга шу нуқтаи иазардан қарамснимиз даркор. Тилидан ажралган халқ гарихидан ажралади, демакдир. Тил жамиятга хизмат қилади. Жамиятда, ижтимоий ҳаётда бўладиган ўзгариш :юа тилда у ёки бу даражада ўз аксиня топади. Бироҳ, тилда бўладиган ўзгариш жамиятда бўладиган ўз- гаришлардан фарҳли ўлароҳ, жуда секинлик билан содир бўлада. Тилдаги бу икки ҳолат, яъни барҳарор- лик ва ижтимоийлик халҳ тили ва тарих бирга ўрганилгандашна ўзининг тўгри ш|юдасини тонади. Худда шундай кузатиш усули, хусусан, ўзбек тили учун бугунги кунда жуда зарурдир. Бу заруриятни яна шундай изоҳлаш, асослаш ўришш бўлади

ЎЗБЕК АДАБИЙ ТИЛИ ТАРИХИДАН.

Ўзбек тили жумҳуриятимизнинг давлат тили деб қонунлаштирилиши халҳимизнинг тарихий-маданий ҳаетида катга воҳеа бўлди. Бу ўзбек халқининг бирдан- бир ҳал ҳилиниши лозим бўлган муаммоларидан эди. Чунки ушбу долзарб масалани ҳал ҳилмасдан туриб, миллий сиёсатнинг тўла амалга ошиши, миллий тиллар ҳаҳидаги таълимотнинг ўзбек тили тарихи тараҳҳиётидаги ролини атрофлича, илмий асосда тушуниб бўлмайди.

ЎЗБЕК АДАБИЙ ТИЛИ ТАРИХИ.

Тилнинг халқ тарихи билан боғлиқлиги ҳақидаги марксча-ле- нинча таълимот — адабий тил тарихи курсининг ҳам асосидир. В. И. Лениннинг «тил кишилардинг энг муҳим алоқа воситаси- дир» деган фикри тил-ва унинг тараққиёти'ҳақидаги марксча-ле- нинча таълимотнинг асосидир. Миллий тилнинг шаклланиши, унинг состави ва функциясида бўладиган ўзгаришлар жамиятнинг иқтисодий ва сиёсий турмушига боглиқдир.

Мангулик жамоли

Кенг китобхонлар оммасига мўлжалланган.

Кунчиқар мамлакат ҳикоялари

Китобда Япониялик адиблар ҳикоялари ўрин олган.

Саодат асри қиссалари 3-китоб

Абу Лаҳаб Маккада крлган, касаллиги туфайли Бадр жангига бора олмай, ўрнига бошқа одамни ёллаб жўнатган эди. Кетганлар изидан кунлаб йўл пойлади. Зафар суюнчисини келтирадиган одамни кутди.

ЎЗБЕК ТИЛИНИНГ НАЗАРИЙ ГРАММАТИКАСИ (синтаксис).

Бундай асарларнинг вужудга келиши ўзбек тилининг назарий грамматикасини яратишга имконият яратди. Назарий грамматиканинг одатдаги ўқув грамматикасидан фарқи шуки, унда маълум грамматик тушунчаларнинг келиб чиқиш илдизлари баѐн килинади, у ѐки бу масалага хилма-хил қарашларнинг мавжудлиги бўйича қисқача маълумот берилади. Китоб ҳажмидан келиб чиқиб, мавжуд дарслик ва қўлланмаларда изчил баѐн қилинган баъзи мавзулар бу грамматикада ихчамроқ шаклда ўз аксини топди. Шунинг учун айрим мавзулар сизга кенгроқ, айримлари эса қисқароқ туюлиши мумкин. «Кириш», «Содда гап» қисми проф. А. Нурмонов, «Гапда шакл ва мазмун» («Содда гап ва қўпша гап») қисми проф. Н. Маҳмудов томонидан ѐзилган. Бундай грамматика ўзбек тилшунослигида биринчи маротаба яратилаѐтгани учун, унда айрим нуқсонлар, Сизга нотабиий туюлган жиҳатлар бўлиши мумкин. Ишни яхшилашга қаратилган ҳар қандай таклиф ва мулоҳазаларни муаллифлар мамнуният билан қабул қиладилар.